Pahang Bukan Satu-Satunya Negeri Berdepan Isu Tanah Adat

Sejak kebelakangan ini, timbul satu persepsi bahawa hanya Pahang berdepan pertikaian melibatkan tanah Orang Asli. Hakikatnya, tanggapan itu tidak tepat.

Di Selangor, terdapat kes Sagong Tasi yang menjadi antara kes paling terkenal melibatkan masyarakat Orang Asli. Di Kelantan pula, isu tuntutan tanah di Gua Musang telah berlarutan bertahun-tahun. Di Perak, pertikaian melibatkan kawasan Gerik dan Hulu Perak turut beberapa kali menjadi perhatian. Di Johor, komuniti Orang Asli di sekitar Kota Tinggi, Kluang dan Mersing juga pernah membangkitkan isu berkaitan kawasan penempatan, pembangunan dan pewartaan tanah.

Ini membuktikan bahawa pertikaian berkaitan tanah Orang Asli bukan berlaku di Pahang sahaja. Ia merupakan isu nasional yang memerlukan penyelesaian berdasarkan undang-undang dan fakta setiap kes.

Namun, apa yang lebih membimbangkan ialah masih ramai yang salah memahami keputusan Mahkamah dalam kes Sagong Tasi.

Ramai menganggap apabila masyarakat Orang Asli menang dalam kes tersebut, maka semua tuntutan tanah Orang Asli di seluruh Malaysia akan menerima keputusan yang sama. Anggapan ini tidak tepat.

Kes Sagong Tasi diputuskan berdasarkan fakta yang sangat khusus. Mahkamah meneliti sejarah penempatan komuniti Temuan di Kampung Bukit Tampoi, bukti penggunaan tanah secara turun-temurun, tindakan pengambilan tanah oleh kerajaan bagi pembinaan Lebuhraya KLIA, serta isu pampasan yang menjadi pertikaian. Atas fakta-fakta itulah mahkamah membuat keputusan dalam kes tersebut. (Malaysian Bar)

Dalam sistem perundangan Malaysia, sesuatu keputusan mahkamah memang boleh dijadikan rujukan atau preseden dalam keadaan tertentu. Namun, preseden bukan bermaksud semua kes akan diputuskan dengan keputusan yang sama. Sesebuah mahkamah tetap akan melihat kepada fakta, bukti, sejarah pendudukan, status tanah, rekod pentadbiran dan undang-undang yang terpakai dalam setiap kes.

Sebab itu adalah silap apabila ada pihak menjadikan keputusan Sagong Tasi sebagai “lesen” untuk mendakwa bahawa semua tanah yang didiami Orang Asli di mana-mana negeri secara automatik menjadi tanah adat yang mesti diiktiraf.

Dalam konteks Pahang, kedudukan undang-undang juga telah diperjelaskan dengan jelas.

Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan Pahang Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah telah bertitah bahawa tiada istilah tanah adat atau tanah warisan yang memberi hak kepada mana-mana pihak untuk menduduki tanah secara bebas di negeri ini. Baginda turut menegaskan bahawa hak menduduki tanah oleh masyarakat Orang Asli adalah melalui pewartaan yang sah di bawah Seksyen 6 dan Seksyen 7 Akta Orang Asli 1954, manakala pendudukan atau penerokaan tanpa kebenaran bertulis merupakan satu kesalahan di sisi undang-undang. (Kosmo Digital)

Justeru, setiap pertikaian tanah di Pahang perlu dinilai berdasarkan fakta, rekod pentadbiran, bukti dan undang-undang yang terpakai. Tidak adil untuk mengambil satu keputusan mahkamah yang diputuskan berdasarkan fakta di Selangor, kemudian mendakwa semua pertikaian di negeri lain wajib menerima keputusan yang sama.

Jika benar mahu mempertahankan hak masyarakat Orang Asli, perbincangan mesti dibuat secara jujur dan berpaksikan undang-undang. Jangan memilih fakta yang menguntungkan naratif tertentu, tetapi mengabaikan perbezaan fakta dan kedudukan undang-undang yang menjadi asas kepada setiap pertikaian.